Ik zat laatst in een restaurant. De cappuccino werd neergezet. Zoals zo vaak gebeurde het automatisch: kopje, lepeltje, melkcupje én een suikerzakje. Ik gebruik geen suiker. Het cupje en het zakje bleven onaangeroerd op het schoteltje liggen. Even later zag ik ze rechtstreeks de afvalbak in verdwijnen. Toen dacht ik: hoeveel suiker gooien we in Nederland eigenlijk elke dag weg? Een exacte telling bestaat niet. Maar een eenvoudige rekensom laat zien dat het om een behoorlijke hoeveelheid gaat. Een suikerzakje bevat ongeveer vier gram suiker. Als in Nederland dagelijks ongeveer een miljoen kopjes koffie in de horeca worden geserveerd en slechts één op de tien suikerzakjes ongebruikt wordt weggegooid, dan verdwijnt er al zo’n 400 kilo suiker per dag in de afvalbak. Bij één op de vijf is dat 800 kilo. En als de helft ongebruikt blijft, loopt dat op tot bijna 2.000 kilo per dag. En dan hebben we het alleen nog maar over de horeca.
Als je dit doortrekt naar de EU hebben we het op jaarbasis ruwweg over 3,7 tot 18 miljoen kilo suiker. Als mijn voorzichtige schatting klopt, dan hebben we het over een rij van minstens 150 vrachtwagens met oplegger, allemaal vol suiker die nooit is gebruikt. Dat is de vraag die een paar ongeopende suikerzakjes op mijn schoteltje bij me opriepen. Misschien is dit een vreemde gedachte bij een kop cappuccino. Maar verwondering begint bij mij zelden op een logisch moment. Niet omdat mensen massaal suiker willen verspillen. Maar omdat we het automatisch blijven neerleggen. Dat zette me aan het denken. Waarom vragen we niet gewoon:
“Wilt u suiker bij uw koffie?” Dat is niet minder gastvrij. Dat is gastvrij. Gastvrijheid is niet dat je iedereen hetzelfde geeft. Gastvrijheid begint met nieuwsgierigheid naar wat de ander wil. Ik realiseerde me dat we dit in organisaties ook vaak doen. We sturen informatie die vrijwel niemand heeft gevraagd. We organiseren vergaderingen waar menigeen niet op zit te wachten. We maken rapportages die weinigen lezen. We bouwen processen voor een gemiddelde Klant die helemaal niet bestaat. Niet uit onwil, maar uit gewoonte.
Het suikerzakje is misschien maar vier gram. Maar het staat symbool voor iets veel groters. Voor de overtuiging dat we al weten wat de ander wil. Terwijl één eenvoudige vraag vaak voldoende is. “Waar heeft u behoefte aan?” Misschien besparen we daarmee niet alleen duizenden kilo’s suiker. Misschien besparen we ook tijd, geld, frustratie én energie. En belangrijker nog, misschien voelt de ander zich nóg meer gezien. De Hulpmens vervangt aannames door aandacht. Ik kan vandaag ook bijdragen. Als ik geen suiker gebruik, hoef ik die niet op mijn schoteltje te laten liggen. Ik kan het suikerzakje en het cupje gewoon apart teruggeven. Misschien kunnen ze opnieuw gebruikt worden. Misschien niet. Het is in ieder geval een klein gebaar.
De Hulpmens wacht niet tot een ander iets verandert. Die begint bij zichzelf. Verleuken gaat niet alleen over mooie ideeën, maar ook over kleine daden. Enthousiasme begint met iets heel eenvoudigs. Niet vragen wat een ander anders moet doen. Maar jezelf afvragen: Wat kan ík vandaag doen om het een beetje leuker, slimmer of menselijker te maken? Leuker leidt bijna altijd tot beter.
Soms begint dat met vier gram minder vanzelfsprekendheid.